เห็ดเป็นพืชที่สามารถพบได้ง่ายในพื้นที่ที่มีความชื้นสูง และสามารถเพาะเลี้ยงได้ในบางสถานที่โดยการควบคุมสภาพอากาศและความชื้นให้เหมาะสม เห็ดหลายชนิดมีคุณค่าทางโภชนาการที่ดีเยี่ยม และเชื่อกันว่ามีสรรพคุณเป็นยาอายุวัฒนะ นอกจากนี้ยังอาจช่วยลดไขมัน มีใยอาหารที่ดี เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน และช่วยเพิ่มสมรรถภาพในด้านต่างๆ บทความนี้จะนำเสนอเห็ด 10 ชนิดที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพอย่างยอดเยี่ยมให้ทุกคนได้รู้จักกัน
1. เห็ดหอม หรือเห็ดชิตาเกะ
หมวกเห็ดหอมมีลักษณะเป็นรูปทรงกลม โดยมีผิวที่มีขนรวมกันเป็นเกล็ดหยาบๆ สีขาวกระจายอยู่ทั่วทั้งหมวก ส่วนผิวด้านบนมีสีตั้งแต่สีน้ำตาล น้ำตาลปนแดง ไปจนถึงน้ำตาลเข้ม
เห็ดหอมมีคุณสมบัติในการช่วยย่อยคอเลสเตอรอลได้ดี ซึ่งส่งผลให้ปริมาณไขมันในเลือดและระดับคอเลสเตอรอลลดลง นอกจากนี้ยังช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน และเพิ่มความต้านทานต่อเชื้อไวรัสและมะเร็งอีกด้วย เห็ดหอมมีวิตามินบี 1 และบี 2 สูง มีโซเดียมต่ำจึงเหมาะสำหรับผู้ที่เป็นโรคไต และมีน้ำตาลต่ำทำให้เหมาะสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน นอกจากนี้ยังมีแคลเซียม โพแทสเซียม ฟอสฟอรัส วิตามินดี และเหล็ก ซึ่งช่วยเสริมสร้างกระดูกและฟันให้แข็งแรง และช่วยบำรุงร่างกาย ชาวจีนถือว่าเห็ดหอมเป็นยาอายุวัฒนะที่มีคุณค่าอย่างยิ่ง
2. เห็ดหูหนู
ดอกเห็ดมีลักษณะเป็นรูปครึ่งวงกลมหรือรูปพัด เนื้อเห็ดมีสีตั้งแต่สีน้ำตาลถึงน้ำตาลเทา มีความบางและโปร่งแสง ผิวด้านบนเรียบและมีขนเล็กน้อยเป็นคลื่นเล็กน้อย ส่วนผิวด้านในมีสีเหมือนกับด้านนอก
ในเนื้อเห็ดประกอบไปด้วยสารกลุ่มไขมันที่มีแคลอรีต่ำ แต่มีโปรตีนสูงและวิตามินบีในปริมาณมาก ซึ่งสามารถช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับเม็ดเลือดขาว นอกจากนี้ยังมีสารต้านการอักเสบและช่วยกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายอีกด้วย
3. เห็ดหลินจือ
จัดเป็น “ราชาแห่งสมุนไพรจีน” ในเภสัชตำรับของสาธารณรัฐประชาชนจีน
ระบุคุณสมบัติเป็นยาอายุวัฒนะ ยาบำรุงร่างกาย ช่วยบรรเทาอาการอ่อนเพลีย แก้ไขหลอดลมอักเสบเรื้อรัง รักษาโรคหัวใจ และส่งเสริมการนอนหลับ มีฤทธิ์กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย รวมถึงมีคุณสมบัติต้านเนื้องอกและมะเร็ง นอกจากนี้ ปัจจุบันยังถูกนำมาใช้เป็นส่วนผสมในเครื่องสำอาง เนื่องจากมีคุณสมบัติในการต้านอนุมูลอิสระและยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งอีกด้วย
4. เห็ดกระดุม หรือเห็ดแชมปิญอง
รูปร่างกลมมนคล้ายกระดุมขนาดใหญ่ ผิวเนื้อนวล
เห็ดชนิดนี้มีปริมาณวิตามินดีสูง รวมถึงโพแทสเซียมและโซเดียม ซึ่งช่วยในการสร้างกล้ามเนื้อและเสริมประสิทธิภาพการทำงานของหัวใจ นอกจากนี้ยังมีบทบาทในการป้องกันมะเร็งเต้านม โดยสารบางชนิดในเห็ดสามารถยับยั้งเอนไซม์อะโรมาเตส (Aromatase) ซึ่งช่วยลดการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเอนโดรเจนเป็นฮอร์โมนเอสโตรเจนในผู้หญิงที่อยู่ในวัยหมดประจำเดือน เมื่อร่างกายผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง โอกาสในการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งเต้านมก็จะลดน้อยลงตามไปด้วย
5. เห็ดนางรม เห็ดนางฟ้า และเห็ดเป๋าฮื้อ
เห็ดทั้ง 3 ชนิดนี้อยู่ในตระกูลเดียวกันและเจริญเติบโตเป็นช่อคล้ายพัด โดยเห็ดนางรมมีสีขาวอมเทา เห็ดนางฟ้ามีสีขาวอมน้ำตาล และเห็ดเป๋าฮื้อมีสีเข้มกว่า มีเนื้อเหนียว หนา และนุ่ม รสชาติอร่อยคล้ายเนื้อสัตว์มากกว่า เห็ดเหล่านี้ยังถูกนำมาใช้ในแพทย์แผนจีนเพื่อช่วยรักษาหลายปัญหาสุขภาพ เช่น ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด เสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน ระบบไหลเวียนโลหิต และป้องกันโรคท้องผูก โดยมีแคลอรีต่ำอีกด้วย
6. เห็ดฟาง
โคนมีลักษณะเป็นสีขาว ขณะที่หมวกมีสีสีน้ำตาลอมเทา ซึ่งสามารถหาซื้อได้ง่ายตามตลาดทั่วไป ถือเป็นเห็ดที่ได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่คนไทย
เห็ดโคนมีโปรตีน เกลือแร่ และวิตามินในปริมาณสูง หากรับประทานอย่างสม่ำเสมอจะช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ ช่วยสมานแผล ลดความดันโลหิต และบำรุงร่างกาย รวมถึงช่วยบำรุงกำลัง แก้ช้ำใน และบำรุงตับได้อย่างมีประสิทธิภาพ
7. เห็ดเข็มทอง
เห็ดสีขาวขนาดเล็กที่เติบโตเป็นกลุ่ม มีรสชาติเนียนนุ่ม สามารถรับประทานสดๆ หรือใช้เป็นส่วนประกอบในสลัดผักได้ หากต้องการให้สุก สามารถนำไปย่าง ผัด หรือทำสุกี้ได้เช่นกัน
เห็ดเข็มทองมีคุณสมบัติในการต้านอนุมูลอิสระ ช่วยกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันในร่างกาย และมีฤทธิ์ในการต้านไวรัสและแบคทีเรียอีกด้วย
8. เห็ดโคน
ช่วยกระตุ้นความอยากอาหาร บำรุงร่างกาย แก้อาการบิด แก้คลื่นไส้และอาเจียน แก้ไอ และช่วยละลายเสมหะ
การทดลองทางเภสัชศาสตร์พบว่าน้ำสกัดจากเห็ดโคนมีคุณสมบัติในการยับยั้งเชื้อโรคบางชนิด เช่น เชื้อไทฟอยด์
9. เห็ดเผาะ หรือเห็ดถอบ
เมื่อเคี้ยวเห็ดเผาะจะให้ความรู้สึกกรอบ เนื่องจากภายในมีลักษณะกลวง ทำให้เกิดเสียงดัง “เผาะๆ” ทุกครั้งที่กัด นิยมบริโภคเห็ดเผาะในช่วงที่ยังอ่อน โดยมักนำไปทำแกงคั่ว แกงเผ็ด แกงอ่อม หรือผัด และยังสามารถรับประทานสดๆ จิ้มน้ำพริกได้อีกด้วย ซึ่งก็อร่อยไปอีกแบบ
เห็ดเผาะมีสารต้านอนุมูลอิสระสูง ช่วยในการรักษาบาดแผล ทำให้ร่างกายกระชุ่มกระชวย บำรุงร่างกายและกำลัง ช่วยชูกำลัง และยังสามารถแก้ช้ำในได้อีกด้วย
10. เห็ดขอนขาว หรือเห็ดมะม่วง
เห็ดขอนขาวมีลักษณะเป็นเห็ดสีขาวและมีกรวยตื้นคล้ายแตร มักพบในลักษณะดอกเดี่ยวหรือเป็นกลุ่มติดกัน โดยมักเจริญเติบโตบนขอนไม้พลวงและไม้เหียงในป่าเต็งรัง นอกจากนี้ เห็ดขอนขาวยังมีสารต้านอนุมูลอิสระที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย
เห็ดชนิดนี้มีสรรพคุณในการบำรุงร่างกาย เพิ่มพลังงาน แก้พิษ และช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดีขึ้น
เมื่อทราบว่าเห็ดทั้ง 10 ชนิดมีประโยชน์ต่อร่างกายมากมายเช่นนี้ ผู้ที่ไม่ชอบเห็ดอาจจะต้องลองเปิดใจและทดลองชิมเห็ดเหล่านี้ดู อาจจะพบว่าเห็ดหนึ่งในสิบชนิดนี้กลายเป็นเมนูโปรดของคุณก็เป็นได้ อย่างไรก็ตาม ควรระมัดระวังในการบริโภคเห็ดที่ไม่รู้จัก เนื่องจากบางชนิดอาจเป็นเห็ดพิษที่อันตรายต่อสุขภาพได้